جليل جليلى
اردوغان و رود ارس
سه شنبه, 25ام آذر, 1399  
اشتراک گذاری

او معرف حضورتان هست. اسم کوچک اش رجب طیب و اسم فامیل اش اردوغان است. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور فعلى در ترکیه است. او به خیلى چیزها مشهور است و اسم او در تاریخ معاصر با خیلى چیزها تداعى میشود؛ جنگ قره باغ، داعش، کودتا و پارک گزى (پارکى در استانبول). و هرکدام از اینها خاطرات تلخى را براى مردمان هم نسل ما تداعى میکنند؛ خاطراتى بمراتب تلخ تر از خاطرات ارس.

در ویکى پدیا در مورد ارس چنین نوشته شده است: “اَرَس (ارمنی: Արաքս‎ آراکس؛ در ترکی آذربایجانی: Araz آراز) نام رودی نسبتاً پرآب و خروشان است که از کوه‌های بینگول منطقه آناتولی ترکیه سرچشمه می‌گیرد. رود آرپا در نزدیکی مرز ترکیه و ارمنستان به رود ارس می‌ریزد و سپس مرز مشترک نخجوان را بطول ۱۱ کیلومتر ترسیم کرده و پس از گذر از مرز ایران و نخجوان، از مرز میان ایران و ارمنستان عبور کرده و دوباره مرز مشترک میان ایران، جمهوری آرتساخ و را شکل داده و در منتهی‌الیه شمالی استان اردبیل (شهرستان پارس‌آباد) وارد جمهوری آذربایجان شده و به رود کورا می‌ریزد. این رود ۱۰۷۲ کیلومتر طول دارد.”

و اما اردوغان کجا و ارس کجا. چرا اردوغان و ارس؟ ارس یا آراز رودخانه اى است پرآب. ولى آیا جریان پرخروش آبهاى ارس براى شستن جنایتها و کثافتهاى اردوغان کفایت میکند؟ قبل از جواب دادن به این مسأله اجازه دهید نگاه مختصرى به گذشته هاى دور بیاندازیم.

در گذشته ها حرص و ولع پادشاهان در گسترش منطقه تحت حکمرانى خود و ضمیمه کردن مناطق بیشترى بر قلمرو حکومت خود موجب بروز جنگها بود. جنگهایى که “برندگان” و “بازندگان”شان پادشاهان بودند، دلال هایش خان ها و اربابان محلى و خانه خراب و آواره شوندگان و گوشت دم توپ شان دهقانان.

یکى از این نوع جنگها، جنگ ٢۵ ساله بین پادشاهان دوره قاجار و دولت روسیه تزارى بود که از سال ١٨٠٣ تا ١٨٢٨ بطول انجامید. پیمان ترکمن چاى نتیجه نهایى این جنگها بود که طبق آن محدوده حاکمیت پادشاهى ایران و دولت روسیه را بخشى از رودخانه ارس تعیین میکرد. خون هایى که اینطرف و آنطرف این رودخانه ریخته شد، از هم پاشیدگى خانواده هایى که نصف شان در اینطرف و نصفشان در آنطرف رودخانه ماندند، اشک فرزندانى که در اینطرف و آنطرف رودخانه چشم انتظار والدین شان رها شدند و جدایى هایى که بین عاشقان و معشوقان افتاد، اسم این روخانه را وارد فرهنگ فولک مردم کرد. در سوگ این جدایى ها داستانها گفته شد و سرودها سروده شد. این سرودها در زمان خود بیان درد واقعى همین انسانهایى بود که علیرغم میل خود از هم جدا شده بودند. “آرازى آیردیلار قومویلا دویوردولار، بیز سیزدن آیریلمازدیک ظلم ایله آیردیلار” در همان سالهاى اول تبدیل شدن رودخانه ارس به مرز ایران و روسیه، بیان درد جدایى خانواده ها، اقوام، و دختران و پسرانى بود که به اجبار از هم جدا شده بودند. این سرود ها براى نسلهاى بعد دیگر مفهوم خود را از دست داد. نسلهاى بعد دیگر وارد روابط و مراودات جدیدى شده بودند وآن سرودها برایشان دیگر همان مفهومى را نداشتند که براى نسلهاى قبل از خود داشتند. نسلهاى بعد از این سرودها براى بیان آمال و آرزوهاى دیگرى استفاده کردند. بعد از انقلاب اوکتبر شوروى و برچیده شدن حکومت تزارى و پیوستن قسمت شمال رودخانه ارس به فدراسیون شوروى، این سرودها تبدیل شدند به قالبى براى بیان آرزوهاى روشنفکران ایران براى پیوستن به اردوگاه شوروى سوسیالیستى. “بیز سیزدن آیریلمازدیک ظلم ایله آیردیلا” دوباره بر زبانها افتاد. این سرودها جزو سرودهاى اعتراضى، ممنوعه و ضد دیکتاتورى درآمدند. کوهنوردان در کوه ها و زندانیان سیاسى در زندانها این سرودها را زمزمه میکردند. با آشکار شدن ماهیت واقعى سیستم شوروى تمایل به سردادن این سرودها درمیان روشنفکران نیزکمتر و کمتر شد. امروز، بعد از تفوق نظامى دولت آذربایجان در جنگ قره باغ، این سرود براى بیان آمال و آرزوهاى ناسیونالیسم ترک بکار گرفته میشود. بهمین دلیل اردوغان درسخنرانى خود در مراسم نمایش پیروزى نظامى دولت آذربایجان در باکو این سرود را برزبان آورد و از این طریق آمادگى خود را براى دامن زدن به سلسله اى دیگر از جنگهاى منطقه اى اعلام کرد. جنگهایى که میتواند جان انسانهاى بیشترى را بگیرد، کودکان بیشترى از والدین شان جدا کند، فقر شدیدترى را نصیب مردم کند و پولهاى بیشترى را به جیب دلالان جنگ، به جیب سازندگان ابزار آلات جنگى و به جیب حکومتگران سرازیر کند وچند صباحى به عمر حکومتهاى فاشیستى در منطقه بیافزاید.

این روزها ناسیونالیسم ترک بار دیگر زبانش را دراز کرده و مشغول خاک پاشیدن به خودآگاهى مردمى است که زندگى شان زیر حکومتهایى چون حکومت اسلامى در ایران و حکومت اردوغان در ترکیه به تباهى کشیده شده است. مردم راه نجات خود را در اتحاد و همبستگى، و حاکمین ادامه حکومتشان را در دامن زدن به تفرقه و جدایى بر اساس زبان و قوم و مذهب جستجو میکنند.

کدام صف بر کدام صف پیروز خواهد شد کاملا بستگى به هوشیارى مردم در نیافتادن به دام فاشیستهایى چون اردوغان دارد. مردم ایران در یک اتحاد سراسرى با بزیر کشیدن حکومت اسلامى و برقرارى یک حکومت متکى بر شوراهاى مردم وبا به اجرا گذاشتن مترقى ترین قوانین در کشور، نه تنها یک زندگى مرفه براى عموم بلکه همچنین حقوق کاملا برابر شهروندى را براى تمام ساکنین کشور تضمین خواهند کرد و بدین طریق راه را براى پایان دادن کامل به هر گونه تبعیض و تحقیر انسانها، از جمله تبعیض و تحقیر زبانى و فرهنگى باز خواهند کرد.

جلیل جلیلى

١۴ دسامبر ٢٠٢٠

نسخه چاپی    
 
نظر دهید--(راهنما)
 

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.

 
 
 
حزب کمونیست کارگری ایران     /     سازمان جوانان کمونیست     /     کمیته کردستان حزب کمونیست کارگری     /     کمیته آذربایجان حزب کمونیست کارگری     /     تلویزیون کانال جدید

نشریه انترناسیونال     /     نشریه کارگر کمونیست     /     وبگاه منصور حکمت     /   وبگاه حمید تقوایی / آرشیو روزنه تا سال ۲۰۱۷

کمپین برای آزادی کارگران زندانی     /     نهاد کودکان مقدمند     /     کمیته بین المللی علیه اعدام     /     سازمان زن آزاد     /     کمیته دفاع از زندانیان سیاسی     /     فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی