اخبار / اقتصاد / ایران / زنان / مهمترین
گزارش روزنامه شهروند از وضعیت کار زنان دستفروش در متروها
یکشنبه, ۱۲ام شهریور, ۱۳۹۶  
اشتراک گذاری

گزارش روزنامه شهروند از وضعیت کار زنان دستفروش در متروها

روزنامه شهروند:زنان دستفروش مترو و ایفای همزمان چند نقش
 آمارها نشان‌دهنده روند فزاینده تعداد و نسبت زنان سرپرست خانوار طی سه دهه اخیر است، به طوری‌که در سال‌های ١٣٨۵، ١٣٧۵، ١٣۶۵ و ١٣۵۵ خانوارهای زن‌سرپرست به ترتیب ١/٧، ۴/٧، ۴/٨ و ۴۵/٩درصد از کل خانوارهای ایرانی را تشکیل داده‌اند. مطابق آخرین آمار رسمی (نتایج سرشماری ‌سال ٩٠) در ایران بیش از ٢١‌میلیون و ١١٠‌هزار خانوار زندگی می‌کند که در ٨٨ درصد آنها مردان مسئول تامین معیشت خانوار هستند و در ١٢درصد باقی‌مانده، زنان بار زندگی را به دوش می‌کشند. این درحالی است که فقط ١٨درصد زنان سرپرست خانوار موفق به پیدا کردن شغل می‌شوند و ٨٢درصد از این قافله جا می‌مانند، یعنی زنانی که هیچ شغلی ندارند، تحت‌پوشش هیچ بیمه‌ای نیستند.

مریم رفعت‌جاه و مرجان ربیعی در پژوهشی با عنوان «مطالعه تجربه ایفای همزمان نقش شغلی- خانوادگی در زنان سرپرست خانوار با تاکید بر زنان دستفروش مترو» به این مسأله می‌پردازند که زنان دستفروش مترو در شرایطی که به‌‌ناچار دو شغل تمام‌وقت یعنی شغل بی‌مزد خانگی و شغل بیرون از خانه را برعهده دارند، در چه وضعیتی هستند. این پژوهش زمستان ٩۵ در مجله رفاه اجتماعی منتشر شده است.
در مصاحبه با ٢٨ زن سرپرست خانواری که برای گذران زندگی در مترو به فروشندگی می‌پردازند و دارای نقش مادری و نان‌آوری در خانواده بودند، مشخص شد که نمی‌توان تنها یک عامل را دلیل اقدام به دستفروشی در مترو عنوان کرد، بلکه مجموعه‌ای از شرایط و عوامل و همزمانی آنها با هم، این زنان را به دستفروشی در مترو ترغیب کرده است.
دلایلی که این زنان را به دستفروشی وامی‌دارد متنوع‌اند، با این حال می‌توان این دلایل را تحت‌عنوان دلایل اقدام به دستفروشی در مترو مورد توجه قرار داد. نکته مهم در یافته‌ها به این مسأله اشاره دارد که به‌ندرت یک دلیل از چنان اهمیت و قدرتی برخوردار است که موجب اقدام به دستفروشی در مترو شود. به‌عبارتی به جز یک دلیل، یعنی مشکل مالی که به آن بیشتر برخورد خواهیم کرد، هیچ‌کدام از پاسخگویان ما یک عامل را به‌تنهایی به‌عنوان دلیل اقدام به دستفروشی مطرح نکرده‌اند.
مجموعه‌ای از شرایط و عوامل و همزمانی آنها با هم، این زنان را تشویق به دستفروشی در مترو می‌کند. در اغلب مصاحبه‌های انجام‌شده، عمده‌ترین دلیل مطرح‌شده برای اقدام به دستفروشی از جانب پاسخگویان را می‌توان مشکل اقتصادی این زنان دانست. این زنان با سرپرست‌شدن، در وضع و موقعیت جدیدی قرار می‌گیرند که معمولا با مسائل مادی و معنوی متعددی همراه است. آنها در صورت عدم حضور شوهر در خانه، بیماری یا بیکاری شوهر، عهده‌دار مسئولیت‌هایی می‌شوند که از قبل آن را پیش‌بینی نکرده‌اند.
زنی ٢٧ساله که شوهرش بیکار است، می‌گوید: «شوهرم که کار نداره، شرایطم سخته اگه من نمیومدم این‌جا حتی شام شب هم نداشتیم و تا الان از گشنگی مرده بودیم.» زنی ٣١ساله که شوهرش تصادف کرده و بیکار است، می‌گوید: «باید بیام این‌جا کار کنم، اگه نیام چه جوری خرج زندگیمو، خرج دخترمو دربیارم. نمی‌خوام دستم جلوی کسی دراز باشه.»
زنی ٢٩ساله که شوهرش معتاد و بیکار است، می‌گوید: «من از صبح میام این‌جا تا ۶ و ٧ بعدازظهر. درآمدش بد نیست. من می‌تونم خرج کرایه خونه‌رو دربیارم، بعضی‌وقتا هم یه پولی پس‌انداز می‌کنم تا بتونم پول پیش خونه‌رو اضافه کنم.» خانمی ۴١ساله که از شوهرش به علت اعتیاد ٨‌سال است جدا شده می‌گوید: «به سختی خرج‌مو درمیارم، برای همین همیشه به فکر اینم که پول کرایه خونه‌رو از کجا بیارم. چون اجاره‌خونه بیشترین مشکل منه. تمام فکر و ذهنم اینه که چطوری پول اجاره‌رو دربیارم. از نظر مالی خیلی مشکل دارم.»
هزینه فرزندانی که در دانشگاه یا مدرسه تحصیل می‌کنند ازجمله دلایلی است که باعث شده این زنان به دستفروشی در مترو بپردازند.
زنی ۴۶ ساله که شوهرش به علت ورشکستگی افسردگی گرفته، می‌گوید: «پسرم دانشجوی دانشگاه آزاده، باید شهریه‌ش‌رو بدم خرجمون زیاده دیگه.»
زنی ۴٣ ساله که شوهرش به علت ناراحتی قلبی ازکارافتاده، می‌گوید: «این روبالشی‌ها‌رو پسرعموم از جنوب میاره. من جنسامو نسیه ازش می‌خرم، بعضی وقت‌ها هم از برادرم برای خرید جنس، پول قرض می‌گیرم، ماه پیش ٣٠ تومن از شهرستان برام فرستاد، باید بهش پس بدم.» خانمی ۴٢ ساله که شوهرش از کار افتاده، می‌گوید: «دخترم دم‌بخته، خواستگار داره، می‌خواد ازدواج کنه. رفتم وام گرفتم تا براش جهاز بخرم، باید بیام این‌جا تا خرج جهازشو بدم، دوست ندارم فردا سرکوفتش بزنن.»
علاوه بر مسائل مالی از دلایلی که موجب رو آوردن این زنان به مشاغل رده‌پایین می‌شود (دستفروشی در مترو و امثال آن) مسائل فردی مانند نداشتن مهارت شغلی و حرفه‌ای و تحصیلات پایین است که حق انتخاب شغل برای آنان را محدود می‌کند، اما با این حال این زنان، دستفروشی در مترو را به سایر کارهایی که توان انجام آن را دارند (نظافتچی منازل یا ادارات، نگهداری از سالمند) ترجیح می‌دهند. دستفروشان احساس رئیس‌بودن می‌کنند و صاحب‌کار ندارند و خودشان برای خودشان کار می‌کنند، چون توانسته‌اند با سرمایه بسیار کم وارد این شغل شوند و درعین‌حال روزانه درآمد داشته باشند. دستفروشان از این جهت بسیار رضایت دارند که روزمزد هستند. درآمد روزانه آنها هم طبق گفته خودشان بین
٣٠-۴٠‌هزار تومان است. از نظر آنها برای استخدام‌شدن در انواع شرکت‌های خصوصی یا دولتی و ادارات افراد باید تخصص، مهارت و کارایی لازم را داشته باشند، اما دستفروشی در مترو نیاز به تخصص، مهارت، تحصیلات بالا و سابقه کار قبلی ندارد و افراد با هر ویژگی‌ای که دارند می‌توانند به این شغل وارد شوند. همچنین بسیاری از زنان دستفروش اذعان می‌کنند که محیط مترو زنانه است و ما به‌راحتی می‌توانیم کار کنیم و از نگاه‌های مربوط یا نامربوط مردان درامان هستیم.
اما به هرحال در کنار آثار مثبت تامین معاش نمی‌توان از پیچیدگی و دشواری‌های تعدد نقش که وابسته به شغل این زنان است، غافل ماند. زنان دستفروش مترو به دلیل ماهیت شغلی خود استرس زیادی را در رابطه با وجود ماموران مترو یا دیده‌شدن توسط آشنایان یا افراد فامیل هنگام کار تحمل می‌کنند که این امر تا حدودی زمینه را برای ایجاد اختلالات روانی مانند اضطراب، ناامیدی، خستگی و افسردگی آنان فراهم می‌کند. همچنین مضاعف‌شدن وظایف این زنان –علاوه‌بر انجام امور خانه- در خارج از منزل و تحمل خستگی ناشی از آن موجب شده مسئولیت‌های نقش مادری (حمایت عاطفی از فرزند، برقراری محیط ایمن از نظر فیزیکی و روانی و آموزش و تربیت فرزندان) بر دوش آنان سنگینی کرده و بیشترین نگرانی و اضطراب را نسبت به وضع تحصیل، ازدواج و آینده شغلی فرزندان‌شان داشته باشند. ولی آنان نمی‌خواهند از این کار دست بکشند و می‌خواهند استقلال مالی و خودکفایی‌ای را که به دست آورده‌اند با تمام وجود حفظ کنند. بختیاری نیز در تحقیق خود به این مسأله اشاره می‌کند که کمیت نقش به تنهایی باعث ایجاد فشار و تعارض نمی‌شود، بلکه توانایی فرد در کنترل و میزان حمایت‌های دریافتی از ناحیه فامیل و آشنایان، نقش تعیین‌کننده‌ای در ادراک فرد از فشارهای موجود دارد. بنابراین تاثیر مشکلات و عوامل ایجاد استرس در زنان سرپرست خانواده، وابسته به میزان کنترل بر امور، نوع مهارت‌های مقابله‌ای و حمایت اجتماعی است.
بنابراین به طورکلی هرچند یافته‌های این تحقیق قابلیت تعمیم به کل جمعیت زنان سرپرست خانوار را ندارد، اما حداقل در سطح همین نمونه خاص می‌توان گفت که کار خارج از خانه تاثیری مخرب بر این زنان نداشته است.

————————

روزنامه شهروند:نگاهی نزدیک به زندگی روزمره زنانی‌که در مترو دستفروشی می‌کنندایستگاهی منتظر ما نیست.

 در فیلم لاک قرمز نخستین ساخته سینمایی سیدجمال سیدحاتمی که پارسال روی پرده بود، برشی کوتاه از زندگی دختر نوجوانی به نام اکرم را می‌دیدیم که در یکی از محله‌های جنوب شهر با پدر و مادر و خواهر و برادر کوچکترش روزگار می‌گذرانند. اکرم با وجود داشتن پدری معتاد و فقری که در زندگی‌شان تنیده‌شده روحیه‌ای شاد و سرزنده دارد و به همین اندک چیزهایی که دارد، دلخوش است. اما با ازدست‌دادن پدر در یک حادثه همین خوشبختی کم‌رمق هم از او و خانواده‌اش دریغ می‌شود و دختر نوجوانی که تا همین چند روز پیش رویاهای قشنگی در سر داشت، حالا باید غمخوار مادر رنج‌دیده و امیدبخش برادر و خواهر معصومش باشد و اجازه ندهد صاحبخانه سقف بالای سرشان را هم به خاطر بدهی‌های پدر جوان‌مرگ شده از آنها بگیرد. درنهایت اکرم پس از رنج‌ها و بحران‌هایی که از سر می‌گذراند، تصمیم می‌گیرد عروسک‌های چوبی دست‌سازی را که پدرش در کارگاه کوچکش ساخته بود به بازار برده و بفروشد. ولی اسباب‌بازی‌فروشی‌های پرزرق‌وبرق این عروسک‌های ساده چوبی دست‌ساز را مناسب ویترین‌های رنگ‌ووارنگ خودشان نمی‌دانند و اکرم قصه ما در اوج استیصال و ناامیدی از گیسوان سیاه و بلند خود برای عروسک‌های چوبی‌اش مو و از لباس عروسی مادرش برای آنها لباس می‌دوزد و به این امید که با این ظاهر خوش‌آب‌ورنگ راحت‌تر برای‌شان مشتری پیدا کند، آنها را در سبدی گذاشته و بی‌منت از ویترین‌های پرزرق‌وبرق فروشگاه‌ها راهی اتوبوس و مترو و خیابان می‌شود تا شاید بتواند از این طریق چرخ زنگ‌زده زندگی خود و خانواده‌اش را به حرکت درآورد…
آغاز دردسرها…
این راه را که اکرم قصه ما رفت، خیلی‌ها پیش از او رفته‌اند و پس از او نیز خواهند رفت. برای یک عده‌ای که سرمایه‌ای ندارند دستفروشی تنها راه غیرخلاف برای امرار معاش است. سایر مسافران مترو و اتوبوس نیز این موضوع را پذیرفته‌اند و حداقل در ظاهر مشکلی با آن ندارند. اما همیشه هم اوضاع چنین نبوده و می‌توان گفت در روزهای ابتدایی افتتاح مترو ظهور پدیده دستفروشی در مترو چندان هم بی‌دردسر نبود و رفته‌رفته خصوصا با بیشترشدن تعداد دستفروشان در واگن‌ها و سروصدایی که برای تبلیغ و فروش اجناس‌شان راه می‌انداختند، واکنش‌های مثبت و منفی بسیاری را بین مسافران و مسئولان حراست مترو به وجود آورد. از این‌رو حفاظت مترو از همان نخستین سال‌های ظهور این پدیده برخورد با دستفروشان را در قالب طرح‌های متعددی در دستور کار قرار داد و در برهه‌های زمانی کوتاه مدتی هم موفق به اجرایی کردن این طرح‌ها شدند، ولی…
برخوردهای ملایم
همیشه مانعی برای اجرای قانون می‌توان یافت. در مواردی چون برخورد با دستفروشان نیز همواره مسائلی چون حس همدردی با دستفروشان و این‌که آنها هم اگر ناچار نبودند این حرفه به‌زعم برخی‌ها کاذب را برای امرار معاش انتخاب نمی‌کردند باعث می‌شد و می‌شود تا هرازچندگاهی برخوردها از ضربتی و قهرآمیز خارج شده و شکل ملایم‌تری به خود بگیرد. با این حال، هنوز که هنوز است، پس از گذشت نزدیک به دو دهه از بروز و ظهور این حرفه جدید، روزی نیست که اخبار برخورد و مقابله با دستفروشان مترو و ضبط اجناسی که گاه همه سرمایه زندگی‌شان محسوب می‌شود توسط حراست مترو شنیده نشود.
اعتراض به برخوردها
اوج این برخوردها بهار و تابستان پارسال بود که باعث شد بسیاری از دستفروشان با ضبط‌شدن چندین‌باره اجناس‌شان و ضررهای مالی فراوان، دستفروشی در مترو را رها کرده و به فکر چاره و راهی دیگر برای امرار معاش بیفتند. همین مسأله هم احساسات بخشی از جامعه را جریحه‌دار کرد که چرا با همنوعان و هموطنان شریف خودمان چنین جفاکاری روا می‌داریم و حق کارکردن و امرار معاش شرافتمندانه را از آنها دریغ می‌کنیم. مثل همیشه هنرمندان و بیشتر هم بازیگران پرچمدار این حرکت اعتراضی شدند و بیانیه‌ای در راستای حمایت از قشر مظلوم دستفروشان و نکوهش حرکت مسئولان مترو منتشر کردند و درواقع حمایت همه‌جانبه صنف هنرمندان را از دستفروشان مترو اعلام کرده و خواستار برچیده شدن این‌گونه طرح‌های قهرآمیز و ناعادلانه با این انسان‌های شریف و زحمتکش شدند و نیز متذکر شدند در شرایطی که معضل بیکاری به شکل وسیعی در جامعه ریشه دوانده و در این شرایط فقر و بیکاری همه‌گیر، دستفروشی جزو معدود راه‌های زودبازده و کم‌سرمایه برای امرار معاش بخشی از افراد و خانواده‌هاست، پس همین بخت اندک را هم از این انسان‌ها دریغ نکنید…
سرمایه‌های بر باد رفته
انتشار این بیانیه در سطح وسیع تا حد زیادی ماجرا را به نفع دستفروشان تغییر داده و نگاه‌ها را به آنان و حرفه‌شان مهربان‌تر و مثبت‌تر از گذشته کرد. با این حال، به گفته یکی از مدیران حفاظت مترو روزانه حدود ٣٠٠ نفر در مترو تهران-کرج به دستفروشی مشغولند و در این میان حدود ١٠نفر هر روز گیر ماموران مترو می‌افتند و اجناس‌شان ضبط می‌شود. با یک حساب سرانگشتی هر دستفروشی در هر ماه یک‌بار با ماموران مترو برخورد کرده و احتمالا همان سرمایه اندکش را هم از دست می‌دهد و…
باری سنگین بر شانه‌هایی نحیف
روایت زندگی اکرم و دختران و زنانی از این طیف قصه پیچیده و ناآشنایی برایمان نیست و چه‌بسا هر روز که از خانه برای رفتن به محل کار یا انجام خرید و امور متفرقه دیگر خارج می‌شویم، تا زمانی که دوباره به خانه برگردیم، نمونه‌های مشابه اکرم لاک قرمز را در مترو، اتوبوس، خیابان و پاساژهای بزرگ می‌بینیم که هرکدام چیزهای متفاوتی را –از لوازم آرایش و زیورآلات و خوراکی‌های جورواجور و لوازم آشپزخانه گرفته تا ده‌ها قلم کالای ریز و درشت دیگر – به رهگذران کوچه و خیابان و مسافران مترو عرضه می‌کنند تا شاید بتوانند بخشی هر چند کوچک از هزینه‌های سنگین زندگی را از دوش والدین خود بردارند؛ یا خود به تنهایی این بار سنگین را بر دوش دارند و تنها نان‌آور خانواده‌ای چند نفره‌اند…
شغلی از سر ناچاری
اکرم و اکرم‌ها در گوشه و کنار این شهر فراوانند و هیچ کدام‌شان هم عملی خارج از عرف انجام نمی‌دهند که قابل سرزنش و ملامت باشد. در این گزارش سراغ چند نفر از این اکرم‌ها رفته‌ایم و از چرایی انتخاب حرفه دستفروشی در مترو و میزان رضایت و نارضایتی‌شان از این شغل به‌زعم خیلی‌ها کاذب پرسیده‌ایم. در این گزارش معلوم بود هیچ‌کدام از دستفروشان مترو این کار را به‌دلیل راحت‌طلبی یا دلایلی اینچنینی انتخاب نکرده‌اند و اغلب آنها اگر شغل یا تامین دیگری داشته باشند، ریسک این کار را که کوچکترینش درگیری با ماموران مترو و ضبط اجناس‌شان است، نخواهند پذیرفت. اما گاه به نظر می‌رسد چاره دیگری نیست. برای سیما متولد ۵١ که اینچنین بوده. سیما که کش‌ مو و گیره‌های رنگارنگ می‌فروشد، لیسانس روانشناسی دارد و خرج دو خانواده را می‌دهد. می‌گوید ١٠‌سال است که فارغ‌التحصیل شده، اما در این مدت در زمینه رشته خود کاری به دست نیاورده است. او از بازار به‌صورت امانی جنس می‌آورد و در مترو می‌فروشد. از او درباره رضایتش از کار در مترو می‌پرسم. می‌گوید اگر بخواهیم در بازارچه غرفه برای فروش اجناس بگیریم، حداقل روزی ٣٠‌هزار تومان اجاره باید بدهیم، مگر چقدر پول به دست می‌آوریم که بخواهیم ٣٠تومان آن را هم بابت اجاره بدهیم. پس چاره‌ای نمی‌ماند جز راضی‌بودن از شرایط…
تلاش برای ماندن
رویای مترو که سال‌های‌سال دست‌نیافتنی به نظر می‌رسید، سرانجام در دهه ٧٠ تعبیر شد و مترو تهران-کرج در سال‌های واپسین دهه ٧٠ افتتاح شد. از همان ماه‌های نخست راه‌اندازی مترو دستفروشان زن در واگن‌های اختصاصی بانوان و مردان نیز به همراه زنانی دیگر در واگن‌های مشترک شروع به فعالیت کردند. رفته‌رفته حضور دستفروشان رو به فزونی گرفت و همین مسأله هم واکنش‌های مثبت و منفی بسیاری را بین مسافران و مسئولان حراست مترو به وجود آورد. برخوردها شدت گرفت و دستفروشان هم راه‌هایی برای رها شدن از دست ماموران سختگیر مترو یافتند. از این‌رو بعد از گذشت نزدیک به دو دهه از افتتاح متروی تهران-کرج، تلاش بی‌وقفه آنان برای ماندن نه‌تنها همچنان وجود دارد، بلکه مدام هم نو به نو شده و کار ماموران را دشوارتر کرده است. چنان که گاه زمان هجوم ماموران برای گرفتن اقلام دستفروشان و نیز گریز آنها، چنین به نظر می‌رسد که با یک فیلم خوش‌ساخت سینمایی سروکار داریم…
دستفروشان دهه هفتادی
در سال‌های اخیر و از ابتدای دهه ٩٠ اما شاهد ظهور نسل جوان‌تری از دستفروشان هستیم. نسلی که بیشتر آنها متولدین دهه ٧٠ هستند. نسلی که بیشترشان زمان افتتاح این خط مترو یا اصلا به دنیا نیامده بودند یا این‌که هنوز خردسال بودند. این نسل نوجوان و جوان تازه نفس دیگر همانند نسل اول دستفروشان مظلوم و آرام نیستند و همانند آنها با سروشکلی ساده و لباس‌هایی گاه کهنه و دمده در میان مسافران و مشتریان اجناس‌شان ظاهر نمی‌شوند. آنها نسلی پرشور و پرانرژی هستند که با پوشیدن لباس‌های مد روز و شیک و بعضا مارک‌دار و گوشی‌هایی گرانقیمت که گاه خریدش از عهده مشتریان آنها هم برنمی‌آید، پا به عرصه دستفروشی در مترو گذاشته‌اند. خیلی‌های‌شان با افتخار می‌گویند خانواده‌های‌شان از توان مالی متوسط یا حتی خوبی برخوردارند، ولی آنها دوست دارند هزینه تحصیل و دانشگاه و گاه حتی زندگی مستقل‌شان را با زحمت و تلاش خودشان مهیا کنند و به اصطلاح از حالا روی پای خودشان بایستند. درواقع برای اینها دستفروشی در مترو تقریبا معادلی است برای کار کردن در کافه و رستوران که می‌توان گفت هر جوان غربی سابقه آن را در دوران تحصیلش دارد. حتما ماجرای مربوط به دیوید بکام، فوتبالیست مشهور و ثروتمند و همسرش ویکتوریا خواننده و طراح مد پرآوازه انگلیسی را شنیده‌اید که با وجود ثروت هنگفت‌شان پسر بزرگشان «بروکلین» را در تعطیلات مدرسه به رستورانی برای کارکردن فرستادند و هدف‌شان از این کار را آماده شدن فرزند ١۶ ساله‌شان برای ورود به اجتماع و کارزار زندگی نامیدند. این‌که فرزند نباید متکی به ثروت پدر و مادرش باشد و باید بتواند روی پای خودش بایستد. کاری که بیشتر دستفروشان دهه هفتادی مترو انجام می‌دهند و با فروش زیورآلات ساخته خودشان، خوراکی‌های محبوب مسافران مترو و لوازم آرایش و اجناسی از این دست که قیمت بالایی هم ندارند، خرج زندگی و تحصیل‌شان را درمی‌آورند. آنها هراسی هم از برخوردهای ضربتی و قهرآمیز مسئولان مترو و نگاه‌های ملامتگر و پرسوءتفاهم برخی از مسافران ندارند و می‌خواهند متفاوت از نسل قبلی و هم‌سلفان‌شان باشند. مثل دختر جوانی که کیف موبایل و کیف‌دستی می‌فروشد. او می‌گوید کار اصلی‌اش اپراتور دستگاه‌های پرینت بوده، اما الان این کار را انجام می‌دهد. این دختر از بازدهی مالی کارش نیز راضی است و می‌گوید بسیار بهتر از شغل اصلی‌اش درآمد دارد. او از ساعت ٢ تا ٧ عصر در مترو کار می‌کند و می‌گوید از این کار کاملا راضی است…
فهیمه در مترو
ساعت نزدیک ۵ عصر است. ایستگاه گلشهر منتظر قطار تندروی۵ به مقصد تهران است. روی بیلبوردی که داخل ایستگاه گلشهر نصب‌شده تصویر کارتونی مرد دستفروشی است که با حالتی آزاردهنده مسافران را به خرید اجناسش ترغیب می‌کند و زیر عکس هم نوشته شده: هیچ ارزانی‌ای بی‌حکمت نیست و اجناس ارزان دستفروشان بازیافتی، تقلبی و غیربهداشتی است. با جاگیری مسافران کار دستفروشان هم آغاز می‌شود. یکی لوازم آرایش عرضه می‌کند و دیگری لباس زیر زنانه؛ آن دیگری زیورآلات دست‌ساز و یکی هم لواشک پذیرایی، دونات و چیپس هندی می‌فروشد. فروشنده لوازم آرایش که حدود ۴٠‌سال دارد، می‌گوید: حدود دو‌سال است در خط
گلشهر-تهران کار می‌کنم. روزی ١٠ ساعت از ١٠ونیم صبح تا ٩شب. متولد کرمانشاه است و ساکن کرج. می‌گوید به خاطر سردردهای شدیدی که دارد نمی‌تواند در متروی شهری تهران کار کند. می‌گوید داستان زندگی‌اش شبیه داستان‌های فهیمه رحیمی است: در ٢۴سالگی با پسر ١٩ساله‌ای ازدواج کردم، تا این‌که او در یک درگیری توسط پسردایی‌اش کشته شد. پس از آن با خانواده‌ام زندگی می‌کردم تا این‌که پدرم ورشکست شد و من هم برای این‌که پسر نوجوانم کمبودی حس نکند، این کار را انجام می‌دهم…
ترس همیشگی
لیلا سی‌وشش هفت‌سال دارد. پنج‌سال است در متروی تهران-کرج کار می‌کند. او قبلا وسایل آرایش می‌فروخته، اما الان بیشتر مواد خوراکی می‌فروشد. می‌گوید اصلیتش یزدی است و شوهرش که کارمند بوده به خاطر ناراحتی اعصاب بازخرید شده و اکنون دستفروشی در مترو تنها منبع درآمد این خانواده است که دو دختر ١۶ و ٢٠ساله هم دارند. لیلا می‌گوید که از این کار راضی نیست، اما گزینه دیگری هم ندارد: قبلا در داروسازی کار می‌کردم، در زمینه طراحی فضای سبز هم کار کرده‌ام، الان هم اگر جایی کار باشد، حتی با درآمد کمتر من آن را ترجیح می‌دهم. دستفروشی امنیتی ندارد و از جایی بیمه نیستم و حمایتی نمی‌شوم. این جوری آدم همه‌اش می‌ترسد…
سنگین‌ترین بار دنیا
ساعت ٩ شب، تعداد دستفروش‌ها زیاد است. هر جنسی بخواهید در این واگن زنانه آخر شبی پیدا می‌شود. صدای دستفروشان بلند است و این موضوع برخی از مسافران خسته آخر شبی را عصبی کرده است. یاد توجیه برخوردکنندگان با دستفروشان می‌افتم که دلیل اصلی کارشان را نارضایتی مسافران از دستفروشان می‌دانند. نمی‌دانم. شاید من زیادی حساسم. این درست است که بعضی از دستفروشان با اصرارهای زیادشان مسافران را عصبی می‌کنند، اما باز هم فکر می‌کنم می‌توان حتی این را هم تحمل کرد، به شرطی که پس ذهنت این فکر را داشته باشی که این همه زحمت برای این کشیده می‌شود که بار روی شانه‌های عده‌ای بسیار سنگین‌تر از بارهای دیگران است. همین چند وقت پیش هم بود که عده‌ای از بازیگران و سایر هنرمندان در بیانیه‌ای اعلام کردند به‌عنوان مسافران مترو و عابران خیابان هیچ شکایتی از دستفروشان ندارند و بهتر است برخوردها با دستفروشان به نام مسافران و عابران و با این بهانه انجام نشود. این نوع برخورد را انسانی‌تر می‌دانم. گاه یک کاری قانونی نیست و می‌توان با آن برخورد کرد. اما اگر به این فکر شود که این کار غیرقانونی جلوی یک کار بدتر را می‌گیرد، نباید با دیده اغماض به آن کار نگریست؟

نسخه چاپی    
 
نظر دهید--(راهنما)
 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  دیگر عناوین خبری
  فیسبوک ما
 
 
 
 
حزب کمونیست کارگری ایران     /     سازمان جوانان کمونیست     /     کمیته کردستان حزب کمونیست کارگری     /     کمیته آذربایجان حزب کمونیست کارگری     /     تلویزیون کانال جدید

نشریه انترناسیونال     /     نشریه کارگر کمونیست     /     روزنامه ژورنال     /     وبگاه منصور حکمت     /   وبگاه حمید تقوایی

کمپین برای آزادی کارگران زندانی     /     نهاد کودکان مقدمند     /     کمیته بین المللی علیه اعدام     /     سازمان زن آزاد     /     کمیته دفاع از زندانیان سیاسی     /     فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی

 درباره روزنه  تماس با ما  خوراکها روزنه قدیمی Rowzane.com