روزنامه بریتانیایی «فایننشال تایمز» گزارش داد یک شبکه پنهان و پیچیده در فاصله سالهای 2019 تا 2024 نقش محوری در قاچاق نفت ایران، روسیه و ونزوئلا به چین ایفا کرده است. ارزش مبادلات این شبکه حدود 9.6 میلیارد دلار برآورد میشود و بهنوشته این روزنامه، فعالیت آن چالشی مستقیم برای تحریمهای آمریکا و اروپا ایجاد کرده و الگویی تازه از همکاری میان کشورهای تحت تحریم غرب ساخته است.ایننشال تایمز نوشت هدایت این عملیات بر عهده یک شرکت پوششی ایرانی با نام «اوشن گلوری جاینت» بوده است. شرکتی که با بهرهگیری از سازوکار حقوقی پیچیده موسوم به «رهن دریایی»، مالکیت واقعی بیش از 30 نفتکش را پنهان کرده است. این کشتیها از طریق شرکتهای صوری به نام مدیران چینی اداره میشدند و واسطههایی از سوئیس نیز در این معاملات نقش داشتند.
این نفتکشها از تاکتیکهای موسوم به «ناوگان سایه» شامل خاموش کردن دستگاههای ردیابی، تغییر هویت دریایی و انتقال محموله از کشتی به کشتی استفاده میکردند. بهعنوان نمونه، نفتکش «سرس 1» در نوامبر 2019 حدود دو میلیون بشکه نفت خام ایران را از جزیره خارک بارگیری و پس از عبور از تنگه ملاکا به چین منتقل کرد. همچنین نفتکش «اسکادی» در فاصله 2022 تا 2024 بارها محمولههای نفت خام اورال روسیه و نفت ایران را جابهجا کرده است.
بر اساس دادهها، این شبکه در مجموع 130 میلیون بشکه نفت منتقل کرده است که حدود نصف آن از ایران، 25 درصد از روسیه و نزدیک به 20 درصد از ونزوئلا تأمین شده است. حدود 93 درصد محمولهها در نهایت به چین رسیده و این کشور را به بزرگترین بهرهبردار این شبکه تبدیل کرده است.
فایننشال تایمز نوشت چین فقط خریدار نفت ارزان نبوده بلکه بهعنوان بازیگری راهبردی در پی بازطراحی نقشه تجارت جهانی انرژی عمل کرده است. بهنوشته این روزنامه، خرید نفت ارزان به پکن امکان داد سوخت موردنیاز صنایع را با قیمت پایینتر تأمین کند، رشد صنعتی خود را تقویت و فشار تورمی را کاهش دهد. در عین حال، این روند نشاندهنده شکلگیری شبکههای مالی و تجاری جایگزین برای نظام غربی مبتنی بر دلار است. پدیدهای که نگرانی جدی واشینگتن را برانگیخته است.
فایننشال تایمز نوشت موضوع فراتر از قاچاق نفت است و بیانگر شکلگیری یک ائتلاف نانوشته میان پکن، تهران و مسکو بر مبنای «همبستگی در برابر تحریمها» است. این روند موازنه قدرت در بازار انرژی را بازتعریف کرده و ابزارهای سنتی غرب برای کنترل بازارها را ناکارآمد نشان داده است. به نوشته این روزنامه، در صورت ادامه این مسیر از سوی چین، سالهای آینده ممکن است شاهد تولد بازاری موازی در حوزه انرژی خارج از سیستم غربی باشیم. بازاری که پیامدهای سیاسی و اقتصادی عمیقی بر نظم جهانی خواهد داشت.
العربیه